Kamulaştırmada Gerçek Karşılık ve AYM’nin İptal Kararı

Anayasa Mahkemesi 05.04.2023 tarih ve 2022/83 E. Ve 2023/69 K. Sayılı kararı ile Kamulaştırma Kanunu’nun 10. Maddesinin 9. Fıkrasını iptal etmiştir.

Kamulaştırma Kanunu’nun 10. Maddesine eklenen 9. fıkra 11/4/2013 tarihinde 6459 sayılı kanunun 6 maddesi ile Kamulaştırma kanununa eklenmiştir.

İptal Edilen Madde Metni

Madde metni aynen şöyledir. ‘Kamulaştırma bedelinin tespiti için açılan davanın dört ay içinde sonuçlandırılamaması hâlinde, tespit edilen bedele bu sürenin bitiminden itibaren kanuni faiz işletilir”

Madde metninden açıkça anlaşılacağı üzere uzun yargılama süreçleri nedeni ile mevcut enflasyon karşısında mahkeme tarafından Kamulaştırma Bedeli olarak tespit edilen bedelin, Gerçek Karşılık özelliğini yitireceği kabulüdür.

Anayasa Mahkemesinin İptal Gerekçesi

Anayasa Mahkemesinin İptal gerekçesi ise 1.8.2023 tarih ve ND 31/23 nolu basın duyurusu ile ‘Geç Ödenen Kamulaştırma Bedeli İçin Sadece Kanuni Faiz Ödeneceğini Öngören Kuralın Anayasa’ya Aykırı Olduğu’ başlığı basına ve kamuoyuna duyurulmuştur.

18.10.1982 tarihli Anayasamızın Kamulaştırma başlığı taşıyan 46 Maddesi – (Değişik: 3/10/2001-4709/18 md.) ‘Devlet ve kamu tüzel kişileri; kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını, kanunla gösterilen esas ve usullere göre, kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir.’ hükmünü içermektedir. Kamulaştırma kanununun 10. Maddesine eklenen 9. Fıkra anayasanın amir hükmü olan ‘Gerçek Karşılık’ Gereğini karşılamaması sebebi ile iptal edilmiştir.

Uygulamadaki Sorunlar ve Hukuki Değerlendirme

Bugün Kamulaştırma davalarının tarafı olan idarenin vekilleri Anayasa Mahkemesinin hak sahiplerinin mağduriyetini gidermeyi hedefleyen, Devletin Vatandaşın Mülkiyet Hakkını ihlal etmesini engellemeye çalışan bu kararını Vatandaşın Mülkiyet Hakkına Tecavüz için fırsata çevirmeye çalışmaktadır. Davalı idare vekilleri madem faiz uygulama kararı ortadan kalktı. Bu durumda mahkemeler faiz uygulamasın ve gayrimenkulün yıllar önceki bedeli kamulaştırma bedeli olarak kararlaştırılsın şeklinde taleplerde bulunduklarını üzülerek takip ediyorum.

Avukatlık mesleği bir gücün daha büyük bir güç olması, haksız da olsa bir menfaat elde etmesi düşüncesi ile bağdaşmaz. Hele hele temel insan hak ve hürriyetlerinin gasp edilmesine aracılık edilmesi avukattan beklenen bir davranış değildir. Bu meslektaşlarımızı da temel insan hak ve özgürlüklerinin büyütülmesi görevinde paydaş olarak görmek istiyoruz.

Mevcut hukuki durum karşısında Sayın Mahkemelerin iptal edilen norm yerine yeni bir norm ihdas edilene kadar. Karar tarihine en yakın tarihe bedeli denkleştirerek gerçek karşılığı bulmasının doğru olacağı kanaatindeyiz. Zira Anayasanın 46. Maddesi hala yürürlüktedir. Ve devletin tüm kurumlarının Anayasaya uygun faaliyetlerde bulunması zorunluluktur.